مديركل پيش‌بيني سازمان هواشناسي درباره منشأ گرد و غبار هوای تهران به خبرگزاري مهر گفت: گرد و غباري كه تهران را پوشانده سوغات عراق و سوريه است كه باد بهار آن را بعد از گذراندن از آسمان استان‌هاي غربي كشور به تهران آورده است. پرويز رضازاده، با بيان اينكه شرايط گرد و خاك از روز چهارشنبه در عراق و سوريه فراهم آمده و روز پنجشنبه به غرب كشور نفوذ كرده است افزود: از اواخر روز جمعه و صبح شنبه وزش گرد و خاك به استان تهران رسيد و سبب كاهش افقي ديد در اين استان شده است. اين گرد و غبار در ساعات اوج حضور در آسمان تهران موجب افزايش غلظت ذرات معلق در هوا شد. يوسف رشيدي، مديرعامل شركت كنترل كيفيت هواي تهران در اين خصوص با اشاره به اينكه آخرين اطلاعات دريافتي حاكي از اين است كه ميزان آلاينده ذرات معلق روز شنبه در تهران بيش از حد مجاز بوده است، گفت: تمامي ايستگاه‌هاي سنجش آلودگي هوا در بخش آلاينده ذرات معلق در شرايط «ناسالم» قرار داشتند. وی توضيح داد: اطلاعات دريافتي حاكي است ميزان آلاينده ذرات معلق در ايستگاه‌هاي امام‌خميني(ره) و قلهك در شرايط «بسيار ناسالم» و در آزادي، مسعوديه، ژئوفيزيك، پارك رز، اقدسيه، پونك، گلبرگ، بهمن، تجريش و حتي سرخه‌حصار در شرايط «ناسالم» قرار داشته‌اند.

رگبار در آسمان تهران

مديركل پيش‌بيني سازمان هواشناسي درباره وضعيت هوا در استان تهران بيان داشت: آسمان تهران امروز نيمه ابري، در پاره‌اي نقاط با افزايش ابر، رگبار و رعد و برق و وزش باد همراه خواهد بود.البته اين باران و رگبار اگر چه موقت است، اما روز سه‌شنبه دوباره به سراغ تهران مي‌آيد. همچنين طي اعلام سازمان هواشناسي كمينه و بيشينه دماي هوا، امروز در استان تهران به‌ترتيب 11 و 20 درجه‌سانتي‌گراد اعلام شده است. شايان ذكر است، ادامه غباري كه از شمال‌غرب وارد كشور شده بود، روز گذشته موجب شد ديد در پايتخت به 4 كيلومتر كاهش يابد. تهران اواخر فروردين ماه امسال شاهد بروز پديده‌اي جوي بود كه مسئولان شهري و محيط‌زيست آن را به مراتب خطرناك‌تر از آلودگي هوا در فصول سرد سال دانسته و نسبت به بازگشت دوباره آن ابراز نگراني كردند.

پديده جوي Haze يا «ريزگرد» كه حاوي ذرات ريز سمي در هواست در شرايطي بروز كرد كه به علت بارندگي‌هاي اخير جوي انتظار مي‌رفت هواي شهر در وضعيت سالم‌تري قرار گيرد و پيش‌بيني مي‌شد اين وضعيت تا چند هفته ديگر دوام داشته باشد؛ به گونه‌اي كه شهروندان تهراني آمادگي لازم براي مواجهه با اين پديده را نداشته و به گفته ايرج خسرونيا رئيس انجمن پزشكان متخصص كشور، مراجعات بيماران تنفسي به درمانگاه‌ها افزايش يافت. هرچند اين مسئولان در خصوص پيامدهاي سوء اين پديده متفق‌القول بوده و معتقدند بيشترين تاثير آن روي سلامت و مسئله ايمني در رانندگي بوده است اما در مورد علل و ابعاد بروز آن مسائلي را مطرح مي‌كنند كه به نظر مي‌رسد مي‌توانست از علل متعددي نشأت گرفته باشد.

مشاور شهردار تهران در محيط‌زيست:علت، تغييرات آب و هوايي بود

محمدهادي حيدرزاده، مشاور شهردار تهران در محيط‌زيست بروز اين پديده را در اين فصل از سال نگران‌كننده دانسته و معتقد است كه با وجود بارش‌هاي اخير قابل پيش‌بيني نبود. او مي‌گويد: پديده Haze به ندرت در اين فصل از سال رخ مي‌دهد و اغلب در فصل زمستان در شهرهاي جنوب كشور اتفاق مي‌افتد و خروج ذرات معلق حاصل از اين پديده كه به شدت بيماري‌هاي تنفسي را تحت تاثير قرار مي‌دهد به اين صورت است كه پس از بارش باران‌هاي مديترانه‌اي از بين مي‌رود و اين زمان بسته به مقدار نزولات جوي فرق مي‌كند. وی مي‌افزايد: عامل تغييرات آب‌وهوايي در بروز اين پديده در تهران بسيار موثر بوده و احتمال مي‌رود سرما و رطوبت موجود در هواي شهر از عوامل اصلي آن باشد چراكه چنين جريان‌هاي ناپايدار جوي در بهار سابقه نداشته و براثر بارش‌هاي اخير ميزان رطوبت در هواي تهران افزايش يافته بود. از ديدگاه مشاور شهردار تهران در محيط‌زيست، گردوغبار ناشي از پديده Haze هرچند اندازه گاز منوكسيدكربن براي بيماران قلبي خطرناك نبوده و خطرات كمتري نسبت به آن دارد اما براي افرادي كه مشكلات و بيماري‌هاي تنفسي دارند به شدت خطرناك بوده و در اين ارتباط بايد اطلاع‌رساني وسيع‌تري صورت مي‌گرفت تا بيماران تنفسي در مراقبت از سلامت خود بيشتر دقت كنند. حيدرزاده معتقد است: اين پديده علاوه بر عوارض جسماني، ميزان ديد را كاهش داده و باعث افزايش تصادفات در سطح شهر مي‌شود؛ موضوعي كه مي‌توانست خسارت‌هاي بيشتري را به بار بياورد.

معلوم نيست اين ذرات تا كي در هواي تهران معلق باشند

يوسف رشيدي، مديرعامل شركت كنترل كيفيت هواي تهران به‌رغم نظر برخي كارشناسان و مسئولان هواشناسي كه اعلام مي‌كنند گردوغبار ناشي از Haze در هواي تهران از بين رفته، معتقد است كه هنوز اين ذرات در هواي تهران معلق بوده و معلوم نيست تا كي دوام داشته باشد. رشيدي مي‌افزايد: اين گردوغبار وقتي با‌ آلاينده‌هاي شهري تركيب مي‌شود بسيار خطرناك بوده و با توجه به غلظت آن احتمال مي‌دهم تعداد زيادي از شهروندان از اين پديده آسيب ديده باشند. از ديدگاه مديرعامل شركت كنترل كيفيت هواي تهران، جريان هوايي كه از مناطق خشك صحرايي عبور مي‌كند عامل ايجاد اين پديده بوده و بايد توجه داشت كه اين گردوغبار ناشي از آن حاوي سمومي خطرناك است.

 پديده ريزگرد (Haze) از زمين‌هاي باتلاقي عراق آمد

محمدباقر صدوق، مديركل محيط‌ زيست استان تهران در خصوص علل و چگونگي بروز پديده Haze مسائلي را مطرح مي‌كند كه احتمال بازگشت دوباره اين پديده را دو چندان مي‌كند. او مي‌گويد: علت بروز اين پديده در تهران وجود نهري به نام نهر پنجم است كه آن را بين دجله و فرات زده‌اند. و به اين صورت زمين‌هاي باتلاقي را زهكشي مي‌كنند. اما اتفاقي كه در اين فرايند زيست‌محيطي افتاده، اين است كه با خشك شدن اين زمين‌ها، ذراتي در هوا تشكيل مي‌شوند كه اين ذرات به صورت گردوغبار به سمت غرب كشور مي‌آيند. صدوق مي‌افزايد: جريان باد كه گاه در اين مناطق شدت مي‌يابد، گردوغبار را در نقاط ديگر پراكنده مي‌سازد و قبل از اينكه اين اتفاق در تهران بيفتد ما شاهد بوديم كه اين پديده در شهرهاي خوزستان، كرمانشاه و ايلام رخ داد. بنابراين همزمان با خشك شدن زمين‌هاي باتلاقي عراق اين احتمال وجود دارد كه اين پديده دوباره تكرار شود. از ديدگاه مديركل محيط‌زيست استان تهران، پديده جوي Haze اغلب در كشورهاي عراق و عربستان اتفاق مي‌افتد و در اين كشورها بروز آن يك امر طبيعي است ولي بروز چنين پديده‌اي در تهران قابل پيش‌بيني نبود، چرا كه احتمال مي‌رفت به همان استان‌هاي غرب كشور محدود شود. او معتقد است: اين گردوغبار بسيار خطرناك بوده و بيماري‌هاي تنفسي را تشديد مي‌كند. با اين حال بارندگي در خروج اين ذرات از آسمان تهران موثر بوده و آلودگي ناشي از پديده Haze تقريبا 70درصد كاهش يافته است.

اختلالات تنفسي افزايش يافت

ايرج خسرونيا، رئيس انجمن پزشكان متخصص كشور در خصوص عوارض جسماني ناشي از پديده جوي Haze مي‌گويد: اين پديده از بعد جسماني پيامدهاي سوء بسياري به دنبال داشت، به گونه‌اي كه شهرونداني كه زمينه حساسيت و تنگي نفس داشتند به شدت دچار عارضه شده و تعداد مراجعات بيماران به بيمارستان‌ها افزايش يافت. او مي‌افزايد: گردوغبار ناشي از پديده Haze كه در تهران با آلاينده‌هاي صنعتي تركيب يافته بود، وارد جريان خون شده و غلظت خون را بالا مي‌برد و بسته به زمينه‌هاي بيماري افراد منجر به سكته‌هاي قلبي، مشكلات تنفسي و آلرژي مي‌شود.

شمار قربانيان آلودگي هوا در تهران، محرمانه است

معاون امور انساني سازمان محيط‌زيست كشور با تاييد اثرات زيستي آلودگي هوا در تهران بر انسان تاكيد كرد: وزارت بهداشت مطالعاتي را انجام داده كه نتيجه آن براساس و منطبق بر استانداردهاي جهاني است و در اين تحقيق تعداد مرگ‌ومير و علت آنكه چه اندازه با آلودگي هواي تهران ارتباط دارد، مشخص شده است ولي اين مطالعه جنبه محرمانه دارد. به گفته حسن اصيليان، مطالعات تحقيقاتي در دانشگاه‌ها انجام نشده كه به‌عنوان يك سند در كشور به آن دسترسي داشته باشيم. به گزارش مهر، او گفت: اثرات آلودگي هوا ثابت شده است، ولي هنوز مطالعه‌اي در مورد اثرات آلودگي هوا به‌طور دقيق انجام نشده كه در آن تمامي فاكتورهاي مد نظر رعايت شده باشد.اين مقام مسئول با اشاره به قضاوت براساس مطالعات و مستندات آماري افزود: اگر مطالعه‌اي انجام شده باشد و در آن به ميزان مرگ‌وميرها براساس آلودگي هواي تهران توجه شده باشد، بايد آن را بپذيريم و نبايد آن را انكار كنيم ولي از طرف ديگر نبايد براساس حدس و گمان در رابطه اثرات آلودگي هوا و تاثيرات آن بر شهروندان اظهارنظر كنيم.

ارتباط 70 درصد مرگ‌ومير‌هابه آلودگي هوا

از سوي ديگر، يك مقام مسئول در ستاد محيط‌زيست شهرداري پايتخت گفت: 70 درصد مرگ‌وميرها در تهران ناشي از مشكلات تنفسي و قلبي است كه اين مشكلات ارتباط مستقيم يا غيرمستقيم با آلودگي هواي تهران دارد.هادي حيدرزاده با اعلام اين مطلب، آلودگي هوا را به شكل مستقيم و غيرمستقيم عامل مرگ شهروندان تهراني دانست و افزود: طبق گزارش‌هاي وزارت بهداشت و مطالعات انجام‌شده در اين زمينه آلودگي هوا به‌طور غيرمستقيم باعث كاهش عمر و در‌نهايت مرگ شهروندان مي‌شود و گاهي هم به‌طور مستقيم شهروندان تهراني را به كام مرگ مي‌برد.رئيس ستاد محيط‌زيست شهرداري تهران قسمت اعظم مرگ‌ومير در شهر تهران را ناشي از مشكلات تنفسي و قلبي عنوان كرد و رابطه بين اين نوع مرگ و آلودگي هوا را رابطه‌اي مستقيم خواند.

تنفس هواي كشنده

همچنين رئيس سازمان محيط‌زيست استان تهران در رابطه با اثرات آلودگي هواي تهران بر سلامت شهروندان به كم شدن عمر تهراني‌ها اشاره كرد و گفت: هواي تهران به گازهاي گوگرد آلوده است كه كشنده است و البته هواي تهران به‌دليل موقعيت جغرافيايي قدرت خودپالايي و دفع آلودگي‌ها را ندارد و به‌طور مستقيم منجر به مرگ نمي‌شود ولي عمر را كم مي‌كند.محمد باقر صدوق با انتقاد از آمارهاي منتشر شده درخصوص مرگ‌ومير سالانه تهراني‌ها در اثر آلودگي هوا، اين پرسش را مطرح كرد كه براساس كدام شاخص و چه تحقيق و پژوهشي در رابطه با تعداد مرگ‌وميرها در تهران بايد قضاوت كنيم و متأسفانه هيچ مطالعه‌اي در اين خصوص انجام نمي‌شود.به هر روي گزارش‌هايي به‌طور غيررسمي از مرگ سالانه 54 هزار تهراني در اثر آلودگي هوا حكايت مي‌كند كه از سوي هيچ كدام از سازمان‌هاي مرتبط مورد تاييد قرار نگرفته است. با اين حال پيشتر يكي از مسئولان تعداد مرگ‌وميرهاي شهروندان تهراني بر اثر آلودگي هوا را در 8 سال گذشته با كشته شدگان جنگ تحميلي مقايسه كرده بود.هادي حيدر‌زاده با اعلام اين خبر گفته بود امروز وضعيت آلودگي هواي تهران از ساماندهي مديريتي گذشته و نيازمند فرماندهي ويژه است چرا كه تلفات آلودگي هواي تهران در 8 سال گذشته بيشتر از آمار شهيدان دوران 8 ساله دفاع مقدس است.