تنگ هايقر معروف به گراند كانيون ايران در 35 كيلومتري جنوب غربي شهرستان فيروزآباد و بعد از روستاي رودبال واقع شده است.
پس از طي 20 كيلومتر از فيروزآباد به سمت شهر قير، 15 كيلومتر جاده ارتباطي، ما را به محلي مي‌رساند كه نخستين صحنه‌ها، آمد و شد پرهياهو و غرش دلخراش كاميون‌ها در بستر رودخانه است؛ مكاني كه بي‌شك زماني محل جولان پرندگان در لابه‌لاي درختاني بي‌بديل بوده است. عمليات احداث سد هايقر‌ بيشتر از يك سال است كه آغاز شده است. محل احداث، درست ابتداي تنگ هايقر است‌. امتداد رودخانه مملو از حوضچه‌ها و درياچه‌هاي فراوان است.
ستون‌هاي بلند و كشيده به همراه غارها و دالان‌ها هريك مأواي پرندگان و جانوراني است كمياب و ناشناخته. تنوع و كثرت گياهان و درختان در پيچ و خم‌ها و ارتفاعات دره بسيار است، اما قرار است قسمتي از اين حيات، ناشناخته نابود شود. در سراسر رودخانه، فسيل‌ها و سنگ‌واره‌ها خودنمايي مي‌كنند. با ساخت اين سد، حداقل 12 كيلومتر مربع از مرغوب‌ترين زمين‌هاي كشاورزي در امتداد رودخانه و نيز جنگل‌هاي تنك زاگرسي به زير آب خواهد رفت ضمن آنكه مسيل 300 كيلومتري رودخانه پس از احداث سد مستقيما دستخوش تغييرات زيست‌محيطي مي‌شود.
در توجيه احداث اين سازه آبي، ادعا شده است كه 45 كيلومتر مربع از دشت دهرم و احمد آباد به‌ صورت مكانيزه آبياري خواهد شد، اما براي آنكه مشخص شود تا چه اندازه اين ادعاها صحت دارد بد نيست برخي ادعاهايي را كه توجيه‌گر سدهاي ديگر است بررسي كنيم، البته با توجه به مشاركت وزارت نفت دراين طرح، از هم‌اكنون قابل پيش‌بيني است كه توسعه مكانيزه كشاورزي و گردشگري اولويت نيست بلكه اين توجيه در واقع پوششي است براي ساخت اين سازه و  هدف اصلي‌، تامين آب شهرهاي صنعتي – نفتي علامرودشت، لامرد و جم است وبس.

شريان حيات را قطع مي‌كنند

 2 رودخانه مهم استان فارس قره آقاج و فيروزآباد، دشت‌هاي منطقه و زمين‌هاي كشاورزي را سيراب مي‌كنند. اين دو رودخانه با پيچ و خم‌هايي از قسمت مركزي و جنوب استان مي‌گذرند و پس از مشروب كردن گستره فراواني از زمين‌هاي كشاورزي و دشتستان‌ها، نخلستان‌ها و باغ‌هاي مركبات، در شمال غرب بوشهر به يكديگر مي‌پيوندند و از آنجا به بعد تحت عنوان رودخانه مند راهي خليج‌فارس مي‌شوند.
در اين ميان، رودخانه فيروز آباد پس از گذشتن از شهرستان فيروزآباد وارد تنگ هايقر مي‌شود، اين در حالي است كه انبوه جنگل‌هاي زاگرسي پس از محل احداث سد وجود دارد كه قرن‌هاست حيات خود را مديون جريان پيوسته اين رودخانه هستند و مسلم است كه با بستن سد روي اين تنگه ديري نخواهد پاييد كه اين رويشگاه بي‌نظير زاگرسي و نيز زيستگاه پرندگان و جانوران، دستخوش تغييرات شديدي در پايين دست خواهد شد و به ‌ تدريج‌ از بين خواهند رفت. همچنان‌كه اطراف سد مخزني هايقر مملو از درختان جنگلي از جمله درختان بادام وحشي است؛ اين درختان كه از گونه‌هاي ناياب و منحصر به فرد زاگرسي محسوب مي‌شوند نيز با آبگيري مخزن به زير آب خواهند رفت. اما تبعات ناگوار اين سد‌سازي‌ تنها به پوشش گياهي محدود نمي‌شود بلكه كشتزارهاي برنج اطراف اين رودخانه هم نابود خواهد شد.
با اين حال سخن مسئولان اجرايي كشور در توجيه پروژه‌هاي سد‌سازي‌ قابل تامل است؛ چنان‌كه پرويز فتاح، وزير وقت نيرو در مراسم آغاز عمليات اجرايي سد هايقر گفت: در هر منطقه‌اي كه مبادرت به ساخت سد كرده‌ايم، توانسته‌ايم از زيان‌هاي ناشي از خشكسالي جلوگيري كنيم و در مناطقي كه هنوز موفق به انجام آن نشده‌ايم، زيان‌ها بسيار بوده است. ‌‌(سخنراني وزير نيرو، پرويز فتاح/ آبان‌ماه 87/ روزنامه ايران/ شماره 4058)

تاريخ انقضاي سدسازي

فوايد احداث سدها چندين دهه است كه در سراسر جهان زير سؤال رفته است. سال هاست كه پروژه‌هايي با عنوان برچيدن سدها تعريف شده و در دست اجراست. اكنون در بسياري از كشورهاي توسعه يافته به اين واقعيت دست يافته‌اند كه سدها نه تنها فايده‌هايي را كه عنوان مي‌كرده‌اند، نداشتند كه به عكس زيان‌ها و خسارات مالي و انساني بسيار گسترده‌اي را به بار آورده‌اند. جوامع موسوم به پيشرفته كه الگوي تقليد بسياري از كارشناسان ساخت و ساز بوده‌اند هم اينك با جديت بسيار به پاك كردن اشتباهات بسيار بزرگ خود ‌ مشغول شده‌اند. نگاهي به كتاب سدها و توسعه كه از سوي سازمان ملل متحد با توجه به تجربيات ناسازگار سرمايه‌گذاري‌هاي كلان بانك جهاني در سراسر دنيا منتشر شده و خوشبختانه به فارسي هم برگردانده شده است نشان مي‌دهد كه تصميم‌گيري براي ساخت سدها همواره از سوي شركت‌هايي انجام شده كه در مطالعه و ساخت اين سازه‌هاي به درد نخور منتفع بوده‌اند.
منافع ملي، مردم و منافعشان هيچ جايي در روند تصميم‌گيري براي ساخت سدها ندارند و البته هرجا با طبيعت بي‌مهري شده خسارات ايجاد شده چه در كفه اقتصاد ملي، چه در كفه معيشت جوامع بومي و چه در كفه طبيعت و محيط‌زيست و ميراث طبيعي، بسيار گسترده و گاه جبران ناپذير و هزينه‌هاي تلاش براي جبران اين خسارات سرسام آور بوده است.
يافته‌ها حاكي از آن است كه در مواردي وزن آب مخزن سدها باعث لغزيدن گسل‌ها و در نهايت بروز زلزله مي‌شود. از ديگر تبعات ناگوار سدها آن است كه دماي آب مخزن خود را بالا مي‌برند و با تغيير كيفيت آب سبب خوراك وري (eutrophication ) آب مخزن مي‌شوند كه نه تنها بويناك و نامناسب براي شرب و كشاورزي هستند(نمونه سد ميناب) كه سبب از ميان رفتن آبزيان در مخزن و نيز در سراسر مسير رودخانه مي‌شوند. جنگل زدايي از پيامدهاي بسيار ناگوار و حتمي سدسازي است كه نه تنها در بالادست و محل مخزن كه در تمام مسير رودخانه در پايين دست تا چاهه رودخانه به محو  بيشه‌زارها و فضاهاي سبز طبيعي وابسته به رودخانه و جريان آن مي‌انجامد.
حتي اگر هزينه‌ها و خسارات سنگين سدها به مردم و جوامع بومي و محيط‌ زيست و طبيعت را هم در نظر نگيريم بازهم سدها در ميان همه شيوه‌هاي توليد برق از گران‌ترين گزينه‌ها هستند و به‌ويژه در مقايسه با نيروگاه‌هايي چون نيروگاه‌هاي گازي كاملا ناكارآمد و غيراقتصادي بشمار مي‌روند( برگرفته از كتاب رودهاي خاموش، ترجمه فاطمه ظفرنژاد). اما دركشوري كه آفتاب پرسخاوتش در همه روزهاي سال منبع لايزال نيروست چرا اصلا بايد درآن ‌سد و نيروگاه برقابي با تخصيص چنين حجم عظيمي از منابع مالي محدود كشور ساخته شود؟

‌‌تنها چاره، سازگاري با طبيعت

رفتار ما  در سد‌سازي‌ به مثابه آن است كه بخواهيم با مصرف انرژي يا دستكاري در اقليم آب و هوايي جلوي ورود زمستان را بگيريم، مي‌خواهيم جلوي خروج آب را بگيريم، مي‌خواهيم آب از گنبدهاي نمكي يا شوره‌زارها رد نشود و بيهوده به درياها نريزد. مي‌گوييم جمعيت افزايش يافته است و نياز به آب پاك بيشتر شده است. اما حقيقت اين است كه سدها براي نياز شرب ساخته نمي‌شوند وگرنه 500 قنات تهران همان‌گونه كه هم اينك نيمي از آب مصرفي تهران را تامين مي‌كنند، مي‌توانستند پاسخگوي نياز باشند؛ اگر تهراني‌ها نه 7 برابر مصرف استاندارد جهان كه 2 برابر استانداردها آب مصرف كنند. زمين فقط براي پاره‌اي آدم‌هاي خودخواه آفريده نشده است. آفرينش اين‌گونه نبوده است. نسل حيواناتي كه منقرض كرديم هرگز احياء نشد و جنگل‌ها و صحراهايي را كه سوزانديم، هرگز حيات مجدد نيافت. ماييم كه بايد سازگار شويم.
طرح خود را بر طبيعت غالب مي‌كنيم. مهندسان ما تابع منافع ملي و نياز واقعي مردم و نيز آشنا با لزوم و ضرورت حفاظت از محيط‌زيست در تصميم‌گيري‌ها نيستند و در طرح‌هايشان كمتر به ضوابط اجتماعي، اقتصادي و زيست‌محيطي بها مي‌دهند، اگر هم جايي براي اين مسئله درنظر گرفته مي‌شود بيشتر جنبه تشريفاتي دارد. مشكل ما اين است كه هنوز نفهميده‌ايم كه ماييم كه بايد خود را با طبيعت سازگار كنيم نه طبيعت خودش را با ما.

 كاظم مهين روستا

مطالعات تازه اي كه در باره تغييرات جوي صورت گرفته نشان مي دهد كه اين احتمال كه فاجعه 4 درجه سانتيگراد گرمتر شدن هواي كره زمين در دوره نسل كنوني اتفاق افتد، در حال افزايش است.دانشمنداني كه اين مطالعات را انجام داده اند مي گويند تا اواسط قرن حاضر احتمال گرمتر شدن هواي كره زمين تا 4 درجه سانتيگراد و جود دارد .به گفته اين دانشمندان در منطقه قطب شمال، در همين مدت ممكن است درجه حرارت هوا تا 15 درجه سانتيگراد افزايش يابد.

اين بررسي كه توسط نهاد تحقيقاتي معتبر Hadley Centre در بريتانيا صورت گرفته، به اين نتيجه رسيده كه چنانچه گازهاي گلخانه اي كنترل نشود، در ظرف مدتي كمتر از 50 سال درجه حرارت هواي كره زمين افزايش خواهد يافت و در نتيجه آن ممكن است زمين هاي پست را سيل فرا گرفته و نيمي از تمام گونه هاي حيوانات و گياهان از بين بروند و دسترسي به آب در سراسر جهان به مخاطره افتد.ولي دانشمنداني كه اين گزارش را تهيه كرده اند بر اين نكته پافشاري مي كنند كه وقوع اين فاجعه اجتناب ناپذير نيست و چنانچه ميزان گازهاي گلخانه اي به زودي كاهش يابد هنوز مي توان از وقوع آن جلوگيري كرد. اين گزارش هنگامي انتشار مي يابد كه نمايندگان 190 كشور جهان براي شركت در دور ديگري از گفتگوها قبل از تشكيل اجلاس تغييرات جوي در ماه دسامبر، در بانكوك گرد آمده اند. اين اجلاس به ابتكار سازمان ملل متحد در كپنهاگ تشكيل خواهد شد.مقامات سازمان ملل متحد نمايندگان شركت كننده در نشست بانكوك را ترغيب كرده اند كه گام هاي لازم را در جهت تهيه پيش نويس متني كه در كنفرانس كپنهاگ مطرح مي شود بردارند. يكي از درخواست هاي مهم كشورهاي در حال توسعه اين است كه كشورهاي ثروتمند بايد به كشورهاي در حال توسعه براي كاهش توليد گازهاي گلخانه اي كمك مالي كنند.

گوردون براون، نخست وزير بريتانيا مي گويد براي مقابله با فقر از طريق استفاده از تكنولوژي پاك، به سالانه 100 ميليارد دلار نياز است. كشورهاي اتحاديه اروپا كم و بيش با اين موضوع موافقند ولي باراك اوباما، رئيس جمهوري آمريكا در اجلاس گروه 20 در هفته گذشته اين موضوع را ناديده گرفت.راجر هارابين، تحليلگر بي بي سي در امور محيط زيست مي گويد سياست هاي آقاي اوباما در مورد محيط زيست در مجلس سناي آمريكا با مشكل عظيمي روبروست و سناتورهاي آمريكايي با تامين بودجه لازم براي كمك به حفاظت از محيط زيست موافق نيستند.

درحالي كه طي دو ماه گذشته اخبار متعددي در خصوص آلودگي آب تهران منتشر شده و نگراني‌هايي درباره مصرف آن براي شهروندان تهراني به وجود آورده بود، مرتضي تمدن استاندار تهران با سخناني مانند: «آب شرب تهران هيچ مشكلي ندارد و نبايد برخي آلودگي آب‌هاي سفره‌هاي زيرزميني را به آب شرب تهران ربط داد، و براي آنكه هر دستگاه و شخصي نتواند درباره آب تهران اظهار نظر كند و مردم را بيهوده نگران و مضطرب سازد، مصوب كرديم مسئولان قضايي از او دليل و مدرك مستند بخواهند و اگر نتوانست ادعاي خود را اثبات كند مورد پيگرد قانوني قرار مي‌گيرد».
داوود ملايي مديرعامل سابق شركت آب و فاضلاب استان تهران هم با گفته‌هايش در آخرين كنفرانس مطبوعاتي مبني بر اين كه: «شهروندان اصلاً نگران كيفيت آب تهران نباشند؛ چرا كه بهداشت آب با 40 آزمايشگاه تخصصي به صورت شبانه‌‌روزي بررسي شده و كيفيت آب را تضمين مي‌كند.» سعي در كوچك جلوه دادن ابعاد بحران داشتند اما كامران دانشجو، سخنگوي شوراي شهر تهران در دويست و پانزدهمين جلسه شوراي شهر تهران با اعلام آلوده بودن آب تهران تلاش آنها را ناكام كرد و گفت: «آلودگي آب شرب شهر تهران همواره وجود داشته اما در برخي محلات كم و زياد دارد و سازمان آب بايد نسبت به نوسازي شبكه آبرساني هرچه زودتر اقدام كند.»
او با تأييد وجود آلودگي در آب شرب شهر تهران به ويژه در مناطق جنوبي، ادامه داد: «در برخي از موارد نظير حادثه كشف جسد در مخزن آب پونك، حساسيت بيشتري در مورد آب شرب شهر تهران به وجود مي‌آيد اما آلودگي آب شرب مسئله‌اي نيست كه پيش از آن وجود نداشته باشد.»

افزودن مواد سرطان​زا به آب تهران

در حال حاضر به دليل كلر زني به آب‌هاي مصرفي ماده ديگري با عنوان تري‌هالومتان در آب شرب تهران وجود دارد كه به عقيده كارشناسان گرچه مقدار اين ماده در حال حاضر زير حد مجاز است اما اين ماده سرطان‌زا بوده و در آينده مشكلاتي را به وجود خواهد آورد.
دكتر عليرضا پرداختي عضو هيأت علمي دانشكده محيط زيست دانشگاه تهران، مي‌گويد: «اگر آبي كه براي تصفيه به آن كلر مي‌زنند حاوي مواد آلي باشد - كه اين مواد آلي مي‌تواند برگ پوسيده‌اي در رودخانه يا ناشي از چاه‌هاي فاضلاب زيرزميني كه به رودخانه نشت كرده يا كودهاي شيميايي و طبيعي باشد - كلر با اين مواد آلي تركيب شده و بر اثر ماندن آب در داخل لوله‌ها ماده تري‌هالومتان به وجود مي‌آيد كه اين ماده بسيار خطرناك و سرطان‌زاست و مطالعات اوليه ما نشان داده اين ماده در آب شرب تهران وجود داشته و مي‌تواند سرطان‌زا باشد. »
دكتر قدوسي استاد محيط‌زيست دانشگاه تربيت مدرس مي‌گويد: «70 درصد آب شرب تهران از سدهاي كرج، لار، لتيان و طالقان و 30 درصد از منابع آب‌هاي زيرزميني در تهران و اطرافش تأمين مي‌شود.»
او در ادامه مي‌افزايد: «بلافاصله بعد از ورود آب به تصفيه‌خانه‌ها پروسه تصفيه بيولوژيكي (ميكروب‌زدايي) و فيزيكي (كدري آب و اجسام خارجي) انجام مي‌گيرد. اما كاري كه در اين پروسه بسيار مهم است و در تصفيه‌خانه‌هاي تهران انجام نمي‌گيرد تصفيه مواد محلول در آب است كه شامل نمك طعام، گچ، آهك و عناصر سنگين مي‌شود.»

نشت فاضلاب به آب آشاميدني

اين متخصص محيط‌زيست با اشاره به وجود عنصر خطرناك ازت در آب تهران مي‌گويد: «به دليل نقصان سيستم فاضلاب و وجود چاه‌هاي جذبي در شهر، مواد شيميايي و فلزات سنگين مانند ازت در شوينده‌ها، سوخت ماشين‌آلات سبك و سنگين و پسماندهاي صنعتي و. . . وارد سفره‌هاي آب زيرزميني شده و پس از استخراج در دسترس شهروندان قرار مي‌گيرد كه بسيار خطرناك است.»
دكتر قدوسي در ادامه مي‌افزايد: «شهروندان به آلودگي‌هايي كه تأثير آني دارد توجه نشان مي‌دهند و نسبت به آلودگي ازت كه تأثيرش 15 سال بعد آشكار مي‌شود بي‌توجه هستند اما به گفته پزشكان يكي از دلايل افزايش ابتلا به سرطان سينه در تهران وجود اين عنصر در آب شهر است.» دكتر اسماعيل كهرم استاد حوزه محيط‌زيست در دانشگاه‌هاي تهران هم با اشاره به آلودگي آب تهران معتقد است: «آب تهران بيش از هر شهري به نيترات‌ها، نيتريت‌ها و ازت آلوده است.»
اين كارشناس محيط‌زيست مي‌افزايد: «متأسفانه آب تهران نه‌تنها سالم نيست بلكه خطرناك است. آلودگي آب مناطق مختلف شهر تهران به ويژه 19 و 20 آنقدر شديد است كه مصرف آن خطرناك است. در چنين شرايطي مسئولان وزارت نيرو، استانداري و مؤسسه استاندارد با ارائه آمارهاي خوشبينانه سعي مي‌كنند بخش مهمي از واقعيت را كتمان كنند.»

مرگ 35 هزار نفر

دكتر عليرضا مرندي عضو كميسيون بهداشت مجلس و وزير سابق بهداشت، درمان و آموزش پزشكي با اشاره به اينكه «آلودگي آب تهران انكارناپذير است» مي‌گويد:« بايد به خاطر بياوريم كه سال‌هاي قبل از انقلاب اسلامي در ايران بسياري از مردم - 35 هزار نفر - به ويژه كودكان بر اثر مبتلا شدن به بيماري‌هايي چون اسهال كه ناشي از مصرف آب‌هاي آلوده بود جان خود را از دست مي‌دادند.»
او مي‌افزايد: «البته بعد از انقلاب با تلاش بيش از اندازه مسئولان وقت و تشكيل جهاد سازندگي، آب شرب مردم در روستا‌ها از اين مشكلات بسيار جدي عاري شد و اين بزرگ‌ترين گامي بود كه در راستاي بهداشتي شدن آب در آن سال‌ها برداشته شد. گرچه از آن روز‌ها سال‌هاي متمادي مي‌گذرد اما به نظر مي‌رسد آن چشم‌اندازي كه براي آينده در آن سال‌ها ترسيم شده بود به دست فراموشي سپرده شد و اندكي مسئولان از اين مهم غافل شدند.» وزير سابق بهداشت، درمان و آموزش پزشكي معتقد است: «در حال حاضر نه مي‌توان وجود انواع فلزات سمي و خطرناك را در آب تهران انكار كرد و نه مي‌توان با اطمينان گفت اين آب، آبي آلوده نيست. آب تهران اكنون با آلاينده‌ها و فلزات سمي براي جان مردم مضر خواهد بود و بايد براي از بين بردن اين آلودگي‌ها اقداماتي انجام شود. به جز آنكه انواع آلودگي‌ها از جمله ميكروب‌ها، ويروس‌ها، انگل‌ها و قارچ‌ها در آب تهران وجود دارد اين آب به‌خوبي تصفيه نمي‌شود. در يك جمله كاملاً آگاهانه مي‌توان اظهار كرد كه آب تهران آلوده است و ترديدي در اين آلودگي چه به لحاظ وجود ميكروب‌ها و چه انواع فلزات سمي وجود ندارد.»

خطر پودرهاي رختشويي

دكتر مرندي در ادامه مي‌گويد: «در حال حاضر در اين رابطه با مسئله آنزيم‌هايي كه در پودر‌هاي رختشويي به كار مي‌روند مواجهيم؛ آنزيم‌هايي كه به سرعت جذب خاك مي‌شوند و بسيار خطرناك هستند و مهم‌ترين مشكل آلودگي آب تهران چون داراي سيستم فاضلاب نيستيم، چاه‌هاي جذبي (چاه‌هاي متداول دستشويي خانه‌ها) است كه به آلودگي سفره‌هاي زيرزميني‌ دامن مي‌زنند. وقتي سطح آب‌هاي زيرزميني بالا مي‌آيد، آب وارد چاه‌هاي جذبي شده و مقدار زيادي آمونياك را به صورت تركيب‌هاي مختلف با خود وارد آب مي‌كند. افزايش مقدار آمونياك و تركيب‌هاي آن مانند نيتريت‌ها و نيترات‌ها، باعث بيماري‌هاي مختلف در بدن انسان، به ويژه كودكان تهراني مي‌شود. در چنين موقعيتي آيا بهتر نيست مسئولان بهداشت محيط و محيط‌زيست زود‌تر دست به كار شوند و از اين خطر بزرگ جلوگيري كنند؟ در حال حاضر مردم به سادگي انواع آلودگي‌ها را پذيرفته‌اند و مي‌پندارند در اين مقطع از زمان، زندگي با آلودگي آب، صدا، هوا و خطرات ناشي از آن طبيعي است غافل از آنكه اين مردم هستند كه سرنوشت خود را تعيين مي‌كنند و طبق نياز خود از زندگي به هر آنچه كه طلب مي‌كنند، مي‌رسند.»
دكتر بهروز بهزاد عضو هيأت علمي دانشگاه شهيدبهشتي با تأييد سخنان دكتر مرندي به نقصان سيستم آبرساني و لوله‌كشي تهران اشاره مي‌كند و مي‌گويد: «لوله‌هاي اين سيستم بسيار قديمي است و50 درصد از آزبست كه ماده‌اي بسيار خطرناك و سرطان‌زاست استفاده شده است.»
او در ادامه مي‌افزايد: «موضوع استفاده از آزبست در لوله‌ها و نشت و شكستگي و ايجاد فشار معكوس در آنها باعث ورود فاضلاب به سيستم آبرساني مي‌شود كه سبب‌ساز آلودگي‌ها و مشكلات عديده مي‌شود.»

مسیر تونل شرقی خط شمال-جنوب متروی اصفهان پس از عبور از زیر رودخانه زاینده رود، در حدود 30 رینگ (طولی معادل 40 متر) در کنار سی و سه پل به اشتباه حفاری شده است. این خبر تکان دهنده ای است که پس از چندین سال لجبازی و اصرار مسئولین شهری و متروی اصفهان بر عبور خط مترو از چهارباغ و کنار سی و سه پل و نقض مصوبه شورای عالی ترافیک کشور، در هفته گذشته به گوش رسید.

6 متر انحراف به سمت راست در 40 متر حفاری
این خبر که با خاموشی و عدم پاسخگویی مسئولین مربوطه همراه بود به وسیله یک منبع آگاه در سازمان قطار شهری شهرداری اصفهان فاش شد.
این منبع آگاه که نخواست نامش فاش شود، در توضیح این مساله به خبرنگار ایلنا گفت: تونل غربی خط شمال-جنوب متروی اصفهان، بر اساس خط پروژه، بر رویDTA  خود حرکت کرده اما مسیر تونل شرقی در هنگام عبور از زیر رودخانه زاینده رود در کنار سی و سه پل، در حدود 30 رینگ ( طولی معادل 40 متر ) به اشتباه حفاری شده است . این حفاری اشتباه باعث شده است که دهانه تونل از موقعیت تعیین شده کنونی، به میزان بیش از ۶ متر به سمت راست(غرب) جابه جا و از مسیر اصلی منحرف شود و از ان زمان حفاری متوقف شده است.
او در توضیح علل توقف پروژه گفت: دستگاه TBM قادر به پیچش با شعاع کمتر از 225 متر نیست در حالی که با توجه به انحراف ایجاد شده اگر بخواهیم تونل را به مسیر اصلی خود برگردانیم و به ایستگاه تعبیه شده در خیابان چهارباغ بالا برسانیم، باید دستگاه با شعاع 125 متر بچرخد که غیر ممکن است. اگر دستگاه مسیر خود را ادامه دهد و با کمترین شعاع یعنی 225 بپیچد، از زیر فونداسیون هتل سوئیت و مغازه های اطراف آن عبور می کند و با این مشکل مواجه می‌شویم که تونل به ایستگاه تعبیه شده نمی‌رسد.

در واگن های حفاری مصالح غیر عادی دیده شده است
این منبع آگاه در سازمان قطار شهری اصفهان تصریح کرد: دستگاه TBM مورد استفاده در پروژه مترو شهر اصفهان از نوع EPB بوده که برای حفاری خاک های شهری و نرم ساخته شده است. دستگاه TMB در هر بار عملیات حفاری به طول یک و نیم متر، متوقف می شود و کار رینگ گذاری انجام می شود و سپس حفاری دوباره آغاز می شود.
او افزود: در واگن های حمل خاک های حفاری شده، مصالح غیر عادی بتون مانند که به قسمتی از پی یک سازه شباهت داشته دیده شده است که احتمال این قضیه وجود دارد که دستگاه در زمان انحراف با رمپ جنوبی سی و سه پل برخورد کرده و این مصالح، قسمتی از پی سی و سه پل باشد که در صورت صحت داشتن این قضیه و آسیب دیدن پی سی و سه پل، احتمال نشست کردن پل در زمان جاری شدن آب در رودخانه وجود دارد که پی بردن به درستی این احتمال، نیازمند بررسی های بیشتر است.

شرکت نقشه بردار پروژه چه می گوید؟
او به حضور کارشناسان شرکت نقشه بردار پروژه مترو اصفهان برای بررسی موضوع اشاره کرد و افزود: کارشناسان شرکت آلمانی VMT GmbH که کار نقشه برداری پروژه مترو اصفهان را انجام داده است، به دعوت سازمان قطار شهری اصفهان برای بررسی موضوع به اصفهان آمده و پس از بررسی های لازم، در نامه ای که این شرکت نقشه بردار پروژه مترو اصفهان به قطار شهری اصفهان، سه گزینه پیش پای مسئولین قطار شهری اصفهان گذاشت.
طبق بررسی VMT در هر صورت احداث ایستگاه در محل فعلی که کار ساخت آن در حال انجام است، غیر ممکن است ولی این شرکت راهکاری برای حل مشکل ارایه نداده است و در بخش دیگری از نامه خود، ایرادات پیمانکار را به او متذکر می شود و مسئولیت این مشکل و حل آن را از خود ساقط می کند.

در زمان ایجاد انحراف، تذکرات لازم از سوی مهندسان داده شده بود
این منبع آگاه به برخی تذکرات مهندسان حاضر در پروژه در زمان ایجاد انحراف اشاره کرد و افزود: این طور که به ما گفته شد تعدادی از افراد حاضر در حفاری متوجه می شوند که دستگاه بر خلاف انتظار در حال پیشروی در مسیر مستقیم است و این افراد به چند تن از مهندسان ذیربط، این مساله را گوشزد می کنند و اخطار می‌دهد که ظاهرا" در قسمتی از کار اشتباهی در حال صورت گرفتن است که متاسفانه به این مساله بی توجهی می شود.در نهایت نقشه بردار ارشد پیمانکار( شرکت الموت ) متوجه اشتباه در حال بروز می شود و تقاضای توقف حفاری می دهد که متاسفانه در این زمان 30 رینگ به صورت اشتباه حفاری شده بود.

تعطیلی کار در زمان حضور بازرسان سازمان میراث فرهنگی
این منبع آگاه در سازمان قطار شهری اصفهان خاطرنشان کرد: در زمان بازدید سازمان میراث فرهنگی از عملیات حفاری مترو، کارگاه به صورت کامل تعطیل شده و به پرسنل گفته می شد که غیر از چند نفر، بقیه سر کار نیایند و حتی به دلیل حضور این بازرسان شماره سگمنت ها را پاک کرده و تاریخ سگمنت ها را تغییر می دادند تا به این بازرسان بگویند این جا کار تعطیل بوده و پیش روی نداریم.

چرا این همه پنهان کاری؟
بحث انحراف در حفاری تونل مترو اصفهان در حالی در این گزارش منتشر می شود که به نظر می رسد از زمان ایجاد این مساله، دو ماه می گذرد، این در حالی است که مسئولان شهری نه تنها در این مورد اطلاع رسانی نکرده اند، بلکه در مواردی به تکذیب همه اتفاقات پرداختند.
رییس شورای اسلامی شهر اصفهان در گفتگو با خبرنگار ایلنا در مورد وضعیت مترو اصفهان گفت: تونل غربی مترو در حال تکمیل است و تونل شرقی کمی عقب تر از آن در دست انجام است.
عباس حاج رسولی ها تصریح کرد: اکنون در مورد محل ایستگاه مترو دو فرض وجود دارد که نزدیک رودخانه باشد یا روبرو ساختمان شوای شهر قرار گیرد.
او در پاسخ به پرسش خبرنگار ایلنا در مورد ایجاد مشکلاتی در پروژه مترو اصفهان گفت: ما هیچ مشکلی در مورد رد شدن از زاینده رود نداریم و تونل از زاینده رود بدون مشکل عبور کرده است.
از سوی دیگر، عبدالجواد زعفراني مديرعامل سازمان قطار شهري اصفهان در پاسخ به پرسش خبرنگار ایلنا در مصاحبه تلفنی با وی گفت: شما احتمالاً با یک زعفرانی دیگر کار دارید!
شیران، از اعضای کمیته حمل و نقل و ترافیک کمیسیون عمران شورای اسلامی شهر اصفهان نیز در مورد آخرین اخبار مترو به خبرنگار ایلنا گفت: شنبه هفته گذشته جلسه ای در این مورد تشکیل شد که من به این جلسه دعوت نشدم.
دلیل استفاده از عنوان "منبع آگاه" در این گزارش و درخواست منبع خبر برای فاش نشدن نامش، بخشنامه شهرداری اصفهان به سازمان قطار شهری است که طبق آن، کلیه مسئولین قطار شهری از مصاحبه با رسانه ها منع شده اند.
هرچند درخواست خبرنگار ایلنا برای گفتگو با بسیاری از مقامات شهر اصفهان در این زمینه تاکنون بی نتیجه بوده است، ولی خبرگزاری ایلنا، آمادگی خود را برای گفتگو با همه مسئولین شهری اصفهان در این حوزه اعلام می دارد.

انفعال و فقدان تخصص در مدیریت، پایین آمدن شاخص پایداری، کاهش رتبه کشور در رتبه بندی های زیست محیطی جهانی، تخریب گسترده زیستگاه ها، تالاب ها و... همه و همه نشان از کارنامه مردودی دولت نهم در مدیریت و مراقبت محیط زیست ایران دارد. بی توجهی به چشم انداز توسعه کشور، تخریب گسترده تالاب های بین المللی ایران، راهسازی بی سابقه و پرشتاب در مسیر زیستگاه ها و تالاب ها در سال های اخیر، ترکیدگی لوله های نفت در مسیر رودخانه ها و سدهای حیاتی کشور، آلودگی روزافزون هوا و تراکم بیش از پیش ذرات معلق و آلاینده های جوی بیابان های کشورهای همسایه، تخریب گسترده جنگل ها و آلودگی سواحل و از بین رفتن بخش عظیمی از حیات وحش و دیگر مسائل زیست محیطی عمده چالش هایی است که محیط زیست ایران در چهار سال گذشته تجربه کرده است.

دکتر اسماعیل کهرم استاد دانشگاه افزایش شدت حرکت به سمت توسعه بدون رعایت ابتدایی ترین اصول پایداری محیط در دولت نهم و در دوره مدیریت چهار ساله را از مهم ترین مشکلات سازمان محیط زیست دانست و گفت: وقتی تخصص و علاقه ای نباشد دیگر کسی توجهی به مسائل توسعه پایدار نمی کند که با رعایت این اصول حیات انسانی و طبیعی حفظ شود.همچنین یک پژوهشگر محیط زیست با انتقاد همه جانبه از خروج سازمان محیط زیست نسبت به تعهدات سند چشم انداز و برنامه پنج ساله چهارم به وظایف این سازمان اشاره کرد که در این مدت از انجام آنها کوتاهی شده یا انجام آن از کیفیت نامطلوبی برخوردار بوده است. این در حالی است که واعظ جوادی رئیس سازمان محیط زیست کشور در آخرین نشست خبری خود با خبرنگاران ضمن دفاع از کارنامه کاری خود از حرکت در تعهدات برنامه پنج ساله خبر داده بود. محمد درویش انجام فعالیت های سازمان محیط زیست در چهار سال اخیر را قابل قبول ندانست و افزود: عملکرد این سازمان قابل دفاع نیست و در ماده 60 برنامه پنج ساله توسعه پیش بینی های لازم صورت گرفته و دولت موظف است برنامه های غیرقابل اجرای سازمان محیط زیست را به زبان رایج کشور دربیاورد و ارزشگذاری اقتصادی کند ولی این روزها این ماده مغفول مانده و عملاً در این چند سال هیچ فعالیتی انجام نشده است.

این فعال محیط زیست با انتقاد از مغفول ماندن تعهدات برنامه پنج ساله گفت: چگونه باید لطمه های زیست محیطی راهسازی، ساخت پتروشیمی ها، شکارها، آسیب های نفتی و دیگر آلاینده های زیست محیطی را که در چهار سال گذشته اتفاق افتاده اندازه گیری و ارزیابی کرد؟
این پژوهشگر محیط زیست به سنجش سالانه و بررسی پایداری محیط از سوی مراکز سنجش بین المللی مثل دانشگاه کلمبیا در آمریکا اشاره و تاکید کرد: در این بررسی عملکرد و پایداری محیط در کشورها مقایسه می شود که در ابتدای برنامه پنج ساله چهارم رتبه ایران 132 از میان 148 کشور بود ولی امسال رتبه 137 را داریم که به ازای هر سال اجرای برنامه پنج ساله یک پله سقوط کرده ایم.

از سوی دیگر رئیس سازمان محیط زیست ایران در مورد تنزل رتبه پایداری محیط زیست در سطح جهان گفت: در رتبه بندی جدید در میان 148 کشور رتبه 132 برای ایران در نظر گرفته شده که این مساله به تکنولوژی و فناوری و مباحث سیاسی مربوط است که در مورد کشورهای در حال توسعه اعمال شده است. سال 2006 تعداد کشورهایی که مورد ارزیابی قرار گرفتند 132 کشور بوده که ایران نمره 70 را گرفته و در رتبه 53 قرار داشته در حالی که در سال 2008 از 149 کشور، ایران نمره مطلق 9/76 را گرفته و این نشانگر این است که وضعیت محیط زیست در ایران بهبود یافته و رتبه ایران 67 در نظر گرفته شده است.!!

ارسال خبر: سید محمد شریف محسنی

رئيس انجمن كوهنوردي ايران گفت: متوليان درباره‌ ساخت جاده در دماوند خيلي منفعل برخورد مي‌كنند و هيچ نيرويي از دستگاه‌هاي مسئول، يعني سازمان‌هاي حفاظت محيط‌زيست و ميراث فرهنگي و گردشگري تا 25 تير كه ما براي بررسي اوضاع به کوه دماوند رفته بوديم، براي تهيه گزارش و بررسي اوضاع به دماوند نيامده بودند.

به گفته عباس محمدي، براساس بررسي‌هايي كه صورت‌گرفته متوجه شديم، اين طرح گردشگري در دور نخست سفر هيأت دولت به استان مازندران مطرح شده و اكنون معاونت گردشگري سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري مازندران پيگير اين طرح است و بودجه آن از طريق استانداري مازندران تخصيص يافته است.

به گزارش ايسنا، اين درحالي است كه مسئولان سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري پس از گذشت يك‌هفته از انتشار نخستين خبر جاده‌سازي و آسفالت بخشي‌ از اين اثر طبيعي ثبت‌شده در فهرست ميراث ملي كشور، تاكنون واكنش و اقدام صريحي را در اين‌باره نشان نداده‌اند و اعلام هر موضعي را به بررسي كارشناسان اين سازمان منوط دانسته و فقط به بيان اين نكته بسنده كرده‌اند كه با هرگونه آسيب به هويت بكر قله دماوند مخالفند.

به گفته سخنگوي سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري، مطالعات و پيگيري‌هاي كارشناسي سازمان ميراث فرهنگي آغاز شده است تا چنانچه تعرضي به حريم ثبتي صورت گرفته باشد، اقدامات لازم براي جلوگيري از ادامه تعرض و حفاظت اثر انجام شود. اگرچه تاكنون 2 بار خبر متوقف شدن جاده‌سازي در كوه دماوند منتشر شده، اما نخستين خبر با قطعيت تمام رد و اعلام شد كه عمليات جاده‌سازي در اين كوه همچنان ادامه دارد. با اين شرايط نمي‌توان مطمئن بود كه خبر توقف جاده‌سازي در كوه دماوند كه بار ديگر شنبه (27 تيرماه) از سوي سازمان حفاظت از محيط‌زيست اعلام شد تا چه زمان با قوت پابرجا بماند. به گفته رئيس انجمن كوهنوردي ايران ظاهرا قرار نيست آسفالت در اين مسير ريخته شود، بلكه قرار است، جاده‌ شن‌ريزي شود.

محمدي بيان كرد: ما با شهردار رينه مذاكره كرديم تا جلوي اين كار گرفته شود؛ ولي به گفته اين مقام مسئول، قرار است فقط اين جاده را از ارتفاع 2300 متر تا 3300 متر شن‌ريزي كنند. توجيه آنها اين است كه با جاده‌سازي از بلند شدن گرد و خاك و آسيب‌ به‌گونه‌هاي گياهي جلوگيري مي‌كنند. براي ساخت اين جاده، استانداري مازندران 80ميليون تومان بودجه اختصاص داده است.

مديركل پيش‌بيني سازمان هواشناسي درباره منشأ گرد و غبار هوای تهران به خبرگزاري مهر گفت: گرد و غباري كه تهران را پوشانده سوغات عراق و سوريه است كه باد بهار آن را بعد از گذراندن از آسمان استان‌هاي غربي كشور به تهران آورده است. پرويز رضازاده، با بيان اينكه شرايط گرد و خاك از روز چهارشنبه در عراق و سوريه فراهم آمده و روز پنجشنبه به غرب كشور نفوذ كرده است افزود: از اواخر روز جمعه و صبح شنبه وزش گرد و خاك به استان تهران رسيد و سبب كاهش افقي ديد در اين استان شده است. اين گرد و غبار در ساعات اوج حضور در آسمان تهران موجب افزايش غلظت ذرات معلق در هوا شد. يوسف رشيدي، مديرعامل شركت كنترل كيفيت هواي تهران در اين خصوص با اشاره به اينكه آخرين اطلاعات دريافتي حاكي از اين است كه ميزان آلاينده ذرات معلق روز شنبه در تهران بيش از حد مجاز بوده است، گفت: تمامي ايستگاه‌هاي سنجش آلودگي هوا در بخش آلاينده ذرات معلق در شرايط «ناسالم» قرار داشتند. وی توضيح داد: اطلاعات دريافتي حاكي است ميزان آلاينده ذرات معلق در ايستگاه‌هاي امام‌خميني(ره) و قلهك در شرايط «بسيار ناسالم» و در آزادي، مسعوديه، ژئوفيزيك، پارك رز، اقدسيه، پونك، گلبرگ، بهمن، تجريش و حتي سرخه‌حصار در شرايط «ناسالم» قرار داشته‌اند.

رگبار در آسمان تهران

مديركل پيش‌بيني سازمان هواشناسي درباره وضعيت هوا در استان تهران بيان داشت: آسمان تهران امروز نيمه ابري، در پاره‌اي نقاط با افزايش ابر، رگبار و رعد و برق و وزش باد همراه خواهد بود.البته اين باران و رگبار اگر چه موقت است، اما روز سه‌شنبه دوباره به سراغ تهران مي‌آيد. همچنين طي اعلام سازمان هواشناسي كمينه و بيشينه دماي هوا، امروز در استان تهران به‌ترتيب 11 و 20 درجه‌سانتي‌گراد اعلام شده است. شايان ذكر است، ادامه غباري كه از شمال‌غرب وارد كشور شده بود، روز گذشته موجب شد ديد در پايتخت به 4 كيلومتر كاهش يابد. تهران اواخر فروردين ماه امسال شاهد بروز پديده‌اي جوي بود كه مسئولان شهري و محيط‌زيست آن را به مراتب خطرناك‌تر از آلودگي هوا در فصول سرد سال دانسته و نسبت به بازگشت دوباره آن ابراز نگراني كردند.

پديده جوي Haze يا «ريزگرد» كه حاوي ذرات ريز سمي در هواست در شرايطي بروز كرد كه به علت بارندگي‌هاي اخير جوي انتظار مي‌رفت هواي شهر در وضعيت سالم‌تري قرار گيرد و پيش‌بيني مي‌شد اين وضعيت تا چند هفته ديگر دوام داشته باشد؛ به گونه‌اي كه شهروندان تهراني آمادگي لازم براي مواجهه با اين پديده را نداشته و به گفته ايرج خسرونيا رئيس انجمن پزشكان متخصص كشور، مراجعات بيماران تنفسي به درمانگاه‌ها افزايش يافت. هرچند اين مسئولان در خصوص پيامدهاي سوء اين پديده متفق‌القول بوده و معتقدند بيشترين تاثير آن روي سلامت و مسئله ايمني در رانندگي بوده است اما در مورد علل و ابعاد بروز آن مسائلي را مطرح مي‌كنند كه به نظر مي‌رسد مي‌توانست از علل متعددي نشأت گرفته باشد.

مشاور شهردار تهران در محيط‌زيست:علت، تغييرات آب و هوايي بود

محمدهادي حيدرزاده، مشاور شهردار تهران در محيط‌زيست بروز اين پديده را در اين فصل از سال نگران‌كننده دانسته و معتقد است كه با وجود بارش‌هاي اخير قابل پيش‌بيني نبود. او مي‌گويد: پديده Haze به ندرت در اين فصل از سال رخ مي‌دهد و اغلب در فصل زمستان در شهرهاي جنوب كشور اتفاق مي‌افتد و خروج ذرات معلق حاصل از اين پديده كه به شدت بيماري‌هاي تنفسي را تحت تاثير قرار مي‌دهد به اين صورت است كه پس از بارش باران‌هاي مديترانه‌اي از بين مي‌رود و اين زمان بسته به مقدار نزولات جوي فرق مي‌كند. وی مي‌افزايد: عامل تغييرات آب‌وهوايي در بروز اين پديده در تهران بسيار موثر بوده و احتمال مي‌رود سرما و رطوبت موجود در هواي شهر از عوامل اصلي آن باشد چراكه چنين جريان‌هاي ناپايدار جوي در بهار سابقه نداشته و براثر بارش‌هاي اخير ميزان رطوبت در هواي تهران افزايش يافته بود. از ديدگاه مشاور شهردار تهران در محيط‌زيست، گردوغبار ناشي از پديده Haze هرچند اندازه گاز منوكسيدكربن براي بيماران قلبي خطرناك نبوده و خطرات كمتري نسبت به آن دارد اما براي افرادي كه مشكلات و بيماري‌هاي تنفسي دارند به شدت خطرناك بوده و در اين ارتباط بايد اطلاع‌رساني وسيع‌تري صورت مي‌گرفت تا بيماران تنفسي در مراقبت از سلامت خود بيشتر دقت كنند. حيدرزاده معتقد است: اين پديده علاوه بر عوارض جسماني، ميزان ديد را كاهش داده و باعث افزايش تصادفات در سطح شهر مي‌شود؛ موضوعي كه مي‌توانست خسارت‌هاي بيشتري را به بار بياورد.

معلوم نيست اين ذرات تا كي در هواي تهران معلق باشند

يوسف رشيدي، مديرعامل شركت كنترل كيفيت هواي تهران به‌رغم نظر برخي كارشناسان و مسئولان هواشناسي كه اعلام مي‌كنند گردوغبار ناشي از Haze در هواي تهران از بين رفته، معتقد است كه هنوز اين ذرات در هواي تهران معلق بوده و معلوم نيست تا كي دوام داشته باشد. رشيدي مي‌افزايد: اين گردوغبار وقتي با‌ آلاينده‌هاي شهري تركيب مي‌شود بسيار خطرناك بوده و با توجه به غلظت آن احتمال مي‌دهم تعداد زيادي از شهروندان از اين پديده آسيب ديده باشند. از ديدگاه مديرعامل شركت كنترل كيفيت هواي تهران، جريان هوايي كه از مناطق خشك صحرايي عبور مي‌كند عامل ايجاد اين پديده بوده و بايد توجه داشت كه اين گردوغبار ناشي از آن حاوي سمومي خطرناك است.

 پديده ريزگرد (Haze) از زمين‌هاي باتلاقي عراق آمد

محمدباقر صدوق، مديركل محيط‌ زيست استان تهران در خصوص علل و چگونگي بروز پديده Haze مسائلي را مطرح مي‌كند كه احتمال بازگشت دوباره اين پديده را دو چندان مي‌كند. او مي‌گويد: علت بروز اين پديده در تهران وجود نهري به نام نهر پنجم است كه آن را بين دجله و فرات زده‌اند. و به اين صورت زمين‌هاي باتلاقي را زهكشي مي‌كنند. اما اتفاقي كه در اين فرايند زيست‌محيطي افتاده، اين است كه با خشك شدن اين زمين‌ها، ذراتي در هوا تشكيل مي‌شوند كه اين ذرات به صورت گردوغبار به سمت غرب كشور مي‌آيند. صدوق مي‌افزايد: جريان باد كه گاه در اين مناطق شدت مي‌يابد، گردوغبار را در نقاط ديگر پراكنده مي‌سازد و قبل از اينكه اين اتفاق در تهران بيفتد ما شاهد بوديم كه اين پديده در شهرهاي خوزستان، كرمانشاه و ايلام رخ داد. بنابراين همزمان با خشك شدن زمين‌هاي باتلاقي عراق اين احتمال وجود دارد كه اين پديده دوباره تكرار شود. از ديدگاه مديركل محيط‌زيست استان تهران، پديده جوي Haze اغلب در كشورهاي عراق و عربستان اتفاق مي‌افتد و در اين كشورها بروز آن يك امر طبيعي است ولي بروز چنين پديده‌اي در تهران قابل پيش‌بيني نبود، چرا كه احتمال مي‌رفت به همان استان‌هاي غرب كشور محدود شود. او معتقد است: اين گردوغبار بسيار خطرناك بوده و بيماري‌هاي تنفسي را تشديد مي‌كند. با اين حال بارندگي در خروج اين ذرات از آسمان تهران موثر بوده و آلودگي ناشي از پديده Haze تقريبا 70درصد كاهش يافته است.

اختلالات تنفسي افزايش يافت

ايرج خسرونيا، رئيس انجمن پزشكان متخصص كشور در خصوص عوارض جسماني ناشي از پديده جوي Haze مي‌گويد: اين پديده از بعد جسماني پيامدهاي سوء بسياري به دنبال داشت، به گونه‌اي كه شهرونداني كه زمينه حساسيت و تنگي نفس داشتند به شدت دچار عارضه شده و تعداد مراجعات بيماران به بيمارستان‌ها افزايش يافت. او مي‌افزايد: گردوغبار ناشي از پديده Haze كه در تهران با آلاينده‌هاي صنعتي تركيب يافته بود، وارد جريان خون شده و غلظت خون را بالا مي‌برد و بسته به زمينه‌هاي بيماري افراد منجر به سكته‌هاي قلبي، مشكلات تنفسي و آلرژي مي‌شود.

شمار قربانيان آلودگي هوا در تهران، محرمانه است

معاون امور انساني سازمان محيط‌زيست كشور با تاييد اثرات زيستي آلودگي هوا در تهران بر انسان تاكيد كرد: وزارت بهداشت مطالعاتي را انجام داده كه نتيجه آن براساس و منطبق بر استانداردهاي جهاني است و در اين تحقيق تعداد مرگ‌ومير و علت آنكه چه اندازه با آلودگي هواي تهران ارتباط دارد، مشخص شده است ولي اين مطالعه جنبه محرمانه دارد. به گفته حسن اصيليان، مطالعات تحقيقاتي در دانشگاه‌ها انجام نشده كه به‌عنوان يك سند در كشور به آن دسترسي داشته باشيم. به گزارش مهر، او گفت: اثرات آلودگي هوا ثابت شده است، ولي هنوز مطالعه‌اي در مورد اثرات آلودگي هوا به‌طور دقيق انجام نشده كه در آن تمامي فاكتورهاي مد نظر رعايت شده باشد.اين مقام مسئول با اشاره به قضاوت براساس مطالعات و مستندات آماري افزود: اگر مطالعه‌اي انجام شده باشد و در آن به ميزان مرگ‌وميرها براساس آلودگي هواي تهران توجه شده باشد، بايد آن را بپذيريم و نبايد آن را انكار كنيم ولي از طرف ديگر نبايد براساس حدس و گمان در رابطه اثرات آلودگي هوا و تاثيرات آن بر شهروندان اظهارنظر كنيم.

ارتباط 70 درصد مرگ‌ومير‌هابه آلودگي هوا

از سوي ديگر، يك مقام مسئول در ستاد محيط‌زيست شهرداري پايتخت گفت: 70 درصد مرگ‌وميرها در تهران ناشي از مشكلات تنفسي و قلبي است كه اين مشكلات ارتباط مستقيم يا غيرمستقيم با آلودگي هواي تهران دارد.هادي حيدرزاده با اعلام اين مطلب، آلودگي هوا را به شكل مستقيم و غيرمستقيم عامل مرگ شهروندان تهراني دانست و افزود: طبق گزارش‌هاي وزارت بهداشت و مطالعات انجام‌شده در اين زمينه آلودگي هوا به‌طور غيرمستقيم باعث كاهش عمر و در‌نهايت مرگ شهروندان مي‌شود و گاهي هم به‌طور مستقيم شهروندان تهراني را به كام مرگ مي‌برد.رئيس ستاد محيط‌زيست شهرداري تهران قسمت اعظم مرگ‌ومير در شهر تهران را ناشي از مشكلات تنفسي و قلبي عنوان كرد و رابطه بين اين نوع مرگ و آلودگي هوا را رابطه‌اي مستقيم خواند.

تنفس هواي كشنده

همچنين رئيس سازمان محيط‌زيست استان تهران در رابطه با اثرات آلودگي هواي تهران بر سلامت شهروندان به كم شدن عمر تهراني‌ها اشاره كرد و گفت: هواي تهران به گازهاي گوگرد آلوده است كه كشنده است و البته هواي تهران به‌دليل موقعيت جغرافيايي قدرت خودپالايي و دفع آلودگي‌ها را ندارد و به‌طور مستقيم منجر به مرگ نمي‌شود ولي عمر را كم مي‌كند.محمد باقر صدوق با انتقاد از آمارهاي منتشر شده درخصوص مرگ‌ومير سالانه تهراني‌ها در اثر آلودگي هوا، اين پرسش را مطرح كرد كه براساس كدام شاخص و چه تحقيق و پژوهشي در رابطه با تعداد مرگ‌وميرها در تهران بايد قضاوت كنيم و متأسفانه هيچ مطالعه‌اي در اين خصوص انجام نمي‌شود.به هر روي گزارش‌هايي به‌طور غيررسمي از مرگ سالانه 54 هزار تهراني در اثر آلودگي هوا حكايت مي‌كند كه از سوي هيچ كدام از سازمان‌هاي مرتبط مورد تاييد قرار نگرفته است. با اين حال پيشتر يكي از مسئولان تعداد مرگ‌وميرهاي شهروندان تهراني بر اثر آلودگي هوا را در 8 سال گذشته با كشته شدگان جنگ تحميلي مقايسه كرده بود.هادي حيدر‌زاده با اعلام اين خبر گفته بود امروز وضعيت آلودگي هواي تهران از ساماندهي مديريتي گذشته و نيازمند فرماندهي ويژه است چرا كه تلفات آلودگي هواي تهران در 8 سال گذشته بيشتر از آمار شهيدان دوران 8 ساله دفاع مقدس است.

آب تهران به نیترات‌ها و نیتریت‌ها و ازت آلوده است و آب شرب پایتخت بیش از هر شهری آلوده است.
مادامی که مشکل شبکه فاضلاب در تهران برطرف نشود و این شهر به سیستم اگو تجهیز نشود، این وضعیت ناگوار ادامه خواهد داشت. اگر تصفیه آب و فاضلاب تهران با روند فعلی پیش برود، این کار بیش از صد سال به‌طول می‌انجامد.
منبع و منشأ آلودگی‌های سفره آب زیرزمینی تهران از تنوع برخوردار است و نمی‌توان فقط یک عامل را در این مسئله سهیم دانست. مهم‌ترین مشکل آلودگی آب تهران آنکه چون دارای سیستم فاضلاب نیستیم، چاه‌های جذبی (چاه‌های متداول دستشویی خانه‌ها) به آلودگی سفره‌های زیرزمینی‌ دامن می‌زنند وقتی سطح آب‌های زیرزمینی بالا می‌آید، آب وارد چاه‌های جذبی شده و مقدار زیادی آمونیاک را به صورت ترکیب‌های مختلف با خود وارد آب می‌کنند. افزایش مقدار آمونیاک و ترکیب‌های آن مانند نیتریت‌ها و نیترات‌ها ، باعث بیماری‌های مختلف در بدن انسان، به ویژه کودکان تهرانی می‌شود.
تنگی نفس در کودکان و آبی رنگ شدن سر انگشتان به دلیل کمبود اکسیژن، مهم‌ترین علایم این بیماری‌ها است.
منبع دوم آلاینده آب لوله‌کشی تهران در کنار رودخانه‌ها قرار دارد. حریم رودخانه‌هایی که آب آشامیدنی شهر را تأمین می‌کنند، مانند رود کرج ، لار، لتیان و اخیراً ماملو که دارد وارد شبکه می‌شود، سرشار از منابع آلاینده آب هستند. در ساحل این رودخانه‌ها، انواع تأسیسات تفریحی و صنعتی استقرار یافته است که فاضلاب خود را مستقیم وارد رودخانه‌ها می‌کنند و پس از رسیدن به لایه‌های زیرزمینی، سفره آب زیرزمینی را آلوده می‌کنند.
آلودگی‌هایی مانند نفت، بنزین و گازوئیل نیز از طریق همین رودخانه‌ها به سفره‌های زیرزمینی انتقال می‌یابد.
سومین عامل آلودگی آب تهران، تأسیسات صنعتی مانند چرم‌سازی‌ها، کارگاه‌های آبکاری و مطب‌های دندانپزشکی است که با فلزات سنگین سروکار دارند. فاضلاب این مراکز، مستقیم وارد سفره آب زیرزمینی می‌شود.

 مشکل آلودگی آب در جنوب تهران بیشتر به چشم می‌‌آید

در شهر ری، نهر یا رودخانه‌ای است که به کرت‌های کاهو و خیار می‌رود. اگر این نهر را ببینید به عظمت این مسئله بهتر پی می‌برید.اغلب پمپ‌های بنزین نیز مخازن غیراستاندارد دارند که نشت می‌کند. بنزین و گازوئیل این مخازن، گاهی تبخیر می‌شود که و پس از میعان به سطح زمین می‌آید و بالاخره راه سفره‌های زیرزمینی را پیدا می‌کند. گاهی نیز از شکستگی‌های مخزن‌ها، هیدروکربورها مستقیم به سوی سفره‌های زیرزمینی حرکت می‌کند. هر پمپ بنزین حدود 450 لیتر در روز نشتی دارد. این ترکیبات به نشتی انبارهای مواد شیمیایی در خیابان ناصرخسرو اضافه می‌شود که شامل انواع اسید و مواد قلیایی است. اغلب مراکز تعویض روغن نیز هر شب صدها لیتر روغن سوخته به جوی‌های عمومی می‌ریزند که این روغن‌ سوخته‌ها نیز راه خود را پیدا می‌کنند و وارد سفره های زیرزمینی می‌شوند.
قانونی شدن تجاوز به محیط‌زیست و چشم‌پوشی سازمان‌های مربوطه درباره آلودگی آب، تأسف‌برانگیز است. گاهی خود دولت نیز به جمع آلوده‌کنندگان آب‌ها می‌پیوندد، به‌طور مثال وزارت جهاد کشاورزی که وظیفه صدور پروانه چرای دام در مراتع، کنترل نوع و میزان مصرف کود و سموم شیمیایی، واگذاری اراضی و صدور مجوز تغییر کاربری اراضی را بر عهده دارد، به این وظیفه درست عمل نمی‌کند. پروانه‌های چرای دام در حوزه‌های آبریز سد لتیان، کرج و لار بی‌توجه به ظرفیت واقعی مراتع صادر می‌شود و به تبع آن میزان کود و مصرف سموم شیمیایی در حال افزایش است.
در صورتی که عزمی وجود داشته باشد، بحران کیفیت آب، قابل پیشگیری است. اما متأسفانه گاهی شاهد سهل‌انگاری هستیم. مخلوط کردن آب‌های سالم و غیرسالم، روشی است که در حال حاظر برای پائین آوردن میزان نیترات از آن استفاده می‌شود.
متاسفانه آب تهران نه تنها سالم نیست بلکه خطرناک است. طبق اعلام سازمان آب، بیش از 45 درصد آب تهران از سفره‌های زیرزمینی تأمین می‌شود. آلودگی آب مناطق مختلف شهر تهران به ویژه 19 و 20 آنقدر شدید است که مصرف آن، خطرناک است. در چنین شرایطی مسئولان وزارت نیرو با ارائه آمارهای خوشبینانه سعی می‌کنند بخش مهمی از واقعیت را کتمان کنند. تو خود حدیث مفصل بخوان از این مجمل.

دکتر اسماعیل کهرم -استاد محیط ‌زیست در دانشگاههای تهران و علامه طباطبایی

سال 1387، سالی بحرانی برای ميراث طبيعی و محيط زيست ايران 

1.      تخریب تالاب انزلی برای احداث کنارگذر 

2.      مرگ یوزپلنگ ایرانی در اثر تصادف در کرمان . یوزپلنگ از گونه های در معرض انقراض است.

3.      ورود نفت به زاینده رود .


 4.      مرگ آبزیان در اثر پدیده کشند قرمز در آبهای جنوب کشور .


5.      هجوم لودرها به پارک ملی خجیر .


6.      آلودگی شدید هوای اهواز .


7.      اعتراض مردم شهر ورزنه به تخریب کوه سیاه مجاور تالاب گاوخونی


8.      قطع صدها درخت کهنسال در روستای حاجی آباد اردکان به بهانه جایگزینی با درختان جوان .


9.      آلودگی هوای تهران مردم را به تنگ آورده .


10.  بسیاری از رودخانه های داخلی در اثر ورود فاضلاب و پساب صنایع به قتلگاه جانداران تبدیل شده .


11.  مرگ هزاران لاک پشت دریاچه پریشان بدلیل آتش زدن نیزارها توسط پیمانکاران وزارت راه .


12.  تخریب گستره جنگلهای پارک ملی گلستان به بهانه احداث بزرگراه


13.  اکوسیستم دریاچه ارومیه در معرض خطر نابودی است .


1۴.  کارشناسان می گویند عسلویه یکی از آلوده ترین نقاط دنیاست .


۱۵.  بی توجهی مسئولان نسل آهوهای خارک را در آستانه انقراض قرار داده.


۱۶.  خشک شدن نسبی پر آب ترین رود ایران ؛ کارون .

۱۷.  طرح آزاد راه خرم آباد- بروجرد آسیب زیادی به اکوسیستم لرستان وارد کرده.


۱۸.  مسئولان می گویند پالایشگاه اصفهان روزانه هزار تن سولفور وارد هوا و خاک اصفهان می کند.


۱۹.  بختگان خشک شد، سد سیوند در خشک شدن بختگان تاثیر گذار بود.


۲۰.  زاينده رود نشانی از زندگی ندارد.


۲۱.  شهرک سازی غیر مجاز در سرخه حصار.


۲۲.  تمساح پوزه کوتاه ایران از گونه هایی است که در معرض خطر انقراض قرار دارد.


۲۳.  جوادی ، رئیس سازمان محیط زیست ایران و شوهرش که مشاور او نیز هست. انتقادات زیادی به عملکرد او و شوهرش وارد است.


۲۴.  آیا طبیعت زیبای شمال ایران در زیر زباله ها و هجوم تکنولوژی دفن خواهد شد؟


۲۵.   عرب ها آزادانه برای شکار گونه های بی نظیر جانوری ایران به ایران می آیند. در این تصویر هوبره را می بینید ، گونه ای که در خطر شدید انقراض است.


۲۶.  سواحل آبهای گرم جنوب هر از گاهی میزبان لاشه های پستاندران دریایی می شود.


۲۷.  سد سازی غیر اصولی در سرزمین خشک ایران همچنان انتقاد کارشناسان و دوستداران محیط زیست را در پی دارد.


۲۸.  خودرو های فرسوده بدلیل مصرف سوخت زیاد از دلایل اصلی آلودگی هوا در کلان شهر ها هستند. دولت از برنامه های خود برای جمع آوری خودروهای فرسوده عقب است. 


۲۹.  این طبیعت زیبای میانکاله است. سایه ایجاد پالایشگاه بر این منطقه و طبیعت بی نظیر شمال ایران همچنان سنگینی می کند.

 شميم : خبرنگار کميته نجات پاسارگاد ـ ايران

با آرزوی موفقیت